Fopspeen: de voor- en nadelen

De fopspeen. Bijna iedereen is er mee opgegroeid. In Nederland is het een geliefd speeltje om jonge kinderen te troosten of gerust te stellen. Sommige ouders zweren erbij, anderen zweren het liever af.

“Het zuigen op een speen of duim werkt voor veel kinderen troostend.”

Feiten en fabels en vooral heel veel onzekerheid gaat er rond over de fopspeen. Om gelijk duidelijkheid te scheppen, sommen we kort de feitelijke voor- en de nadelen over de fopspeen op. Wie meer wil weten, lees vooral verder, want er zijn behoorlijk wat interessante publicaties van deskundigen en onderzoekers.

Voordelen fopspeen

  • Het zuigen op een speen (of op de duim) werkt bij heel veel kinderen troostend. Het doet ze denken aan de borstvoeding, de veiligheid van de moederborst.
  • Bij krampjes of andere pijntjes, wanneer wiegen niet helpt, kan een fopspeen van de pijn afleiden.
  • Volgens sommige studies vermindert het risico op wiegendood wanneer een baby slaapt met een fopspeen.
  • De fopspeen heeft minder slechte gevolgen voor de stand van het gebit dan duimzuigen.

Nadelen fopspeen

  • Uit onderzoek blijkt dat een fopspeen de spraakontwikkeling van het kind negatief kan beïnvloeden.
  • De honger kan afnemen, wat kan betekenen dat je kindje tijdens het voeden te weinig drinkt.
  • De manier van zuigen aan een fopspeen is heel anders dan aan een tepel. Past je baby diezelfde manier van zuigen op je borst toe, dan krijgt hij minder melk. Dit kan frustratie opleveren (weigeren van de borst) en tepelkloven.
  • Een speen kan al snel vies worden, waardoor je kindje meer risico loopt om spruw te krijgen. Ook middenoorontsteking komt vaker voor bij baby’s die op een fopspeen zuigen.

“Een speen valt af te leren, maar een duim heeft een kind altijd bij zich.”

Eerst borstvoeding, dan fopspeen

De fopspeen voorziet bij hele jonge baby’s in de zuigbehoefte en kan daardoor troostend werken. Maar het is wel belangrijk dat de borstvoeding eerst goed op gang is gekomen, voordat je je baby een speen geeft, benadrukken lactatiedeskundigen. Eerst moet je kindje leren om goed te zuigen aan de tepel. Hierbij komen andere spieren kijken dan bij het zuigen op een fopspeen. Huilt de baby na het geven van borstvoeding omdat het krampjes heeft, dan is een fopspeen een goed middel om de troosten. Door het zuigen op de fopspeen, verminderen de pijn en stress van de krampjes. Is je baby weer rustig en tevreden, dan neem je de speen weer weg om afhankelijkheid te voorkomen.

Liever een speen dan een duim

Maar let dan wel op wat voor speen je kiest. De klassieke speen heeft namelijk eenzelfde effect als de duim: deze duwt de tanden naar voren. Kindertandarts Jaap Veerkamp legt uit in een artikel van de NRC dat de dental speen het beste is: “Door deze speen krijgen kinderen een spleetje tussen de voortanden, maar dat trekt weg als je stopt.” Het effect is dus niet blijvend als je stopt met de speen voordat je kleine zijn melkgebit gaat wisselen. Het heeft dan ook geen gevolgen voor het volwassen gebit. Ook een veelgehoord argument: een speen kun je nog afleren, een duim daarentegen heeft je kind altijd bij zich…

Slissen of lispelen

Door het zuigen op een speen of een duim, druk je je tong naar beneden, tegen de onderlip of tanden aan. Deze passieve ligging van de tong wordt snel een gewoonte. Als de tongspier niet meer zo sterk is, wordt het moeilijker om bepaalde klanken uit te spreken. De l, n, d, t, s en z vorm je namelijk met je tong, legt logopediste en moeder Janita Timmerman uit.

“Tandartsen en logopedisten zijn het over eens: stop met de fopspeen tussen de eerste en tweede verjaardag van je kind.”

Stop met de fop voor het tweede jaar

Kinderen tot ongeveer een jaar hebben een duidelijke zuigbehoefte. Daarna is het vooral een troost om nog op een speen te zuigen. Je kind van de speen krijgen tussen de eerste en tweede verjaardag: daar is zowel de kinderopvang, als tandartsen en logopedisten een groot voorstander van. Zuigt het kind na zijn tweede nog verder op zijn duim of op een fopspeen, dan ontstaat een overbeet die blijvend is, ook in het volwassen gebit. Bovendien vertraagt het de spraakontwikkeling. Niet alleen doordat de spieren in de mond, kaak en tong verslappen, maar ook omdat je met een speen in je mond nu eenmaal niet zo goed kan praten. Kinderen met een speen in, hebben ook minder aandrang om te praten.

De fopspeen en wiegendood

Er zijn theorieën dat wiegendood minder voorkomt bij baby’s die slapen met een fopspeen, omdat ze dan minder snel met hun gezicht op het matras draaien of omdat ze door hun neus ademen – mocht het neusje dan onder de deken komen, dan zal de baby sneller omhoog krabbelen. Maar harde bewijzen daarvoor zijn er (nog) niet.

Fopspeen tijdig vervangen

Er zijn theorieën dat wiegendood minder voorkomt bij baby’s die slapen met een fopspeen, omdat ze dan minder snel met hun gezicht op het matras draaien of omdat ze door hun neus ademen – mocht het neusje dan onder de deken komen, dan zal de baby sneller omhoog krabbelen. Maar harde bewijzen daarvoor zijn er (nog) niet.

Hoe denk jij over de fopspeen? Laat het ons weten!

Betrouwbare bronnen over het gebruik van de fopspeen:

MonkeyDonky

MonkeyDonky

Monkey Donky Speelhuis biedt al meer dan twintig jaar kinderopvang in de stad Groningen. Je kunt je voorstellen dat we in al die jaren heel wat kennis, ervaring en expertise hebben opgedaan 😊. En die delen we graag met jou! Onze enthousiaste pedagogisch medewerkers vertellen je in onze blogs alles dat je wilt weten over jouw opgroeiende kind, over de kinderopvang, over opvoeding en allerlei andere kind-gerelateerde onderwerpen. Van zindelijkheidstraining tot buitenspelen en van de eerste opvangdag tot trakteren: we nemen je graag mee in de kinderwereld die wij zo goed kennen!

Laat een reactie achter

Ingrid Weijens

Over het Monkey Donky Blog
Op onze blog verschijnen regelmatig interessante en leuke artikelen over alles wat met kinderen, opvoeding, gezondheid en ouders te maken heeft.
Lees je mee?