‘Moeder, waar gaat u naartoe?’

8601-1 Boerderij Fam. Munnik Kampen 21-8-1958

Stoppen met werken als je een kind krijgt? In Nederland bepaal je dat als vrouw zelf. Een vrijheid die niet altijd zo vanzelfsprekend was. ‘Mijn moeder kreeg haar ontslag toen ze trouwde.’

Nergens in Europa zijn meer moeders van jonge kinderen aan het werk dan in Nederland en Denemarken: 76 procent maar liefst [1]. Zit het in onze cultuur? Ligt het aan onze ambities? Feit is: dit is niet altijd zo geweest. Grote kans dat oma haar ontslag kreeg toen ze trouwde. Dat was destijds de norm – gesteund door de Nederlandse overheid. Als je trouwde, werd je huisvrouw en kort daarna huismoeder. Punt.

Zo ook de moeder van Hans de Jong (63). ‘Moeder werkte in een zuivelfabriek. Ze was 21 toen ze trouwde en kreeg in de daaropvolgende jaren vijf kinderen. Ik denk dat mama niet echt gelukkig was als fulltime huismoeder. Ze was intelligent, maar gebonden aan het huis. Vader zorgde voor het geld en zij managede het huishouden, dat was destijds de normale rolverdeling.’

 

Corry, bedankt!

Sinds de jaren vijftig is er flink wat veranderd in de opvattingen over moeders, werk en kinderopvang. De motie van PvdA-kamerlid Nancy Sophie Cornélie (Corry) Tendeloo in 1955, is daar een goed voorbeeld van. Haar standpunt: de overheid mag geen bemoeienis hebben met het al dan niet buitenshuis werken van getrouwde vrouwen. De Nederlandse regering stemt in en maakt twee jaar later een einde aan het verbod op arbeid voor gehuwde ambtenaressen. Particuliere werkgevers mogen nog zelf beslissen, maar een eerste stap is gezet.

Toch blijft het nog lang gebruikelijk dat vrouwen stoppen met werken na de geboorte van hun eerste kind. De moeder van Else van Laar (60) stopte noodgedwongen met werken voor haar trouwen en heeft daarna nooit meer een baan genomen. ‘Het is ook niet zo dat het makkelijk werd gemaakt om weer aan het werk te gaan. Er was toen geen kinderopvang, want men vond gewoon dat het zo hoorde,’ vertelt Else.

 

“Jonge ouders verdelen nu het ouderschap

 

Dat de norm langzaamaan veranderde, merkte ze wel. ‘Mam heeft mij en mijn zussen altijd gezegd: “Zorg dat je een diploma behaalt en een baan vindt.” Ze vond het ontzettend belangrijk dat wij financieel afhankelijk zouden zijn.’ Dan volgen ook de feministische golven. In de jaren zeventig krijgen vrouwen gelijke rechten in het huwelijk. In 1975 wordt de Wet gelijk loon voor mannen en vrouwen aangenomen. De vraag naar kinderopvang neemt dan ook toe, omdat steeds meer vrouwen betaald werk gaan doen.

 

‘Jullie wonen toch niet samen?’

Else en Hans ontmoeten elkaar begin jaren zeventig. Begin twintigers, werkzaam in het basisonderwijs: hij woont en werkt in Groningen, zij werkt op een christelijke basisschool en woont in een dorp in Friesland. Dat Hans in de weekenden bij Else thuis is, wordt opgemerkt. ‘Waarschijnlijk zijn de buren naar het bestuur van de basisschool gegaan,’ vertelt Else. ‘De directeur stond vervolgens op de stoep om mij te vertellen dat het bestuur ongehuwd samenwonen afkeurde.’ In 1984 trouwen ze – met het voornemen om kinderen te krijgen vinden zij dat een praktische keuze. Op dat moment staat Else voor een keuze. ‘Werkende moeders, dat was in het dorp nog niet volledig geaccepteerd. Er was dan ook geen kinderopvang. Ik zegde mijn baan op en samen verhuisden we naar Groningen.’

Twee kinderen krijgen ze. Ze spreken af dat Else tezijnertijd weer op zoek gaat naar een baan. ‘Ik miste mijn werk wel op momenten, maar wilde ook graag tijd doorbrengen met de kinderen. Tot ze beide naar school zouden gaan. In die jaren volgde ik cursussen die mij voorbereidden op het terugkeren naar werk, de kinderen gingen dan af en toe naar de opvang. En toen de jongste naar de basisschool ging, begon ik weer met werken.’

 

“Een plek waar kinderen kunnen spelen, leren en waar ze volop aandacht krijgen

 

De tijden zijn veranderd, beaamt het echtpaar. Voor hun inmiddels volwassen dochter is de keuze om al dan niet te blijven werken, eentje die ze zelf kan en mag nemen. ‘De kinderopvang van tegenwoordig is fantastisch: het is een plek waar kinderen kunnen spelen en leren en waar ze volop aandacht krijgen. Jonge ouders verdelen het ouderschap nu in overleg. Niemand die er vreemd van opkijkt als een moeder blijft werken of wanneer een man minder gaat werken.’

Uit alle onderzoeken blijkt: de sociale omgeving en de daarin geldende opvattingen over werk en kinderopvang blijken van grote invloed op de keuzes van jonge ouders. Nederland is koploper in parttime werkende moeders. Mannen blijven juist vaker fulltime werken zodra ze vader worden. Hoe is de verdeling bij jou thuis? Laat het ons weten in een reactie!

[1] onderzoek Labour Force Survey (LBF), 2016 

Monkey Donky

Post author